De Staat van Het Openbaar Ministerie

Op 13 mei 2024 organiseerde het Openbaar Ministerie voor de alereerste keer een evenement waarin het inging op de recente ontwikkelingen en uitdagingen waarmee het te maken heeft, voor een publliek van politici, journalisten, wetenschappers en de top van de strafrechtketen.

Onderstaande tekst was onderdeel van mijn opening van dit evenement, dat ik hostte samen met Ralph van Hessen en Erwin Steijlen.

“Nieuw College, nieuwe accenten.”

Dat was de titel boven het nieuwsbericht van 1 juni 2023.

Het nieuwsbericht over de ‘Prioriteitenagenda’ van het nieuwe College van procureurs-generaal.

De betreffende Prioriteitenagenda kent 3 kernwoorden

1. focus
2. organiseren en 
3. verantwoorden. 

Als we inzoomen op die laatste, verantwoorden, hebben we het over de wil van het OM om 

• meer openheid van zaken te geven, over wat wel en niet goed gaat
• de wil om meer te motiveren en meer uit te leggen
• de wil om meer in verbinding te staan en vooral ook:
• de wil om de blik van buiten naar binnen te verwelkomen

Dit zijn een aantal van de hoofdredenen die aanleiding zijn voor het organiseren van dit evenement.

De eerste keer dat het Openbaar Ministerie juist wel met u allemaal erbij proactief naar buiten treedt, deelt wat dilemma’s zijn, deelt welke koers het vaart om alle dilemma’s het hoofd te bieden (althans wat betreft de werkzaamheden van het OM), terugkijkt op het afgelopen jaar, vooruit kijkt, en vooral: met u in gesprek gaat.

Welkom op het allereerste ‘Staat van het OM’ evenement.

Mijn naam is Irene Rompa en ik heb de bijzondere eer deze middag te begeleiden.

Dat doe ik niet alleen. U heeft al indirect kennis gemaakt met Erwin Steijlen, componist, kunstenaar, dichter, die samen met Ties de Jong van het OM de prachtige openingsfilm creëerde. We gaan Erwin nog vaker horen vandaag voor een aantal bijzondere introducties,

En ook Ralph van Hessen, die ik zou omschrijven als inspirator, verbinder, ondernemer met een dijk van ervaring, juist op het gebied van communicatie, en iemand die zo nu en dan een net ‘onverwachte vraag’ durft te stellen.

We zijn bijeen met een mooi en divers gezelschap van politici, maar ook journalisten, wetenschappers, advocaten en topbestuurders uit de strafrechtketen. 

Zoals u in de introductiefilm heeft kunnen zien, staat de strafrechtketen op het moment voor behoorlijke uitdagingen. De polarisatie in de samenleving is groot en het bijeenbrengen van verschillende standpunten lijkt moeilijker dan ooit tevoren.

Wat dat betreft is de laatste zin uit de film wel heel treffend. 

“Kunnen we regels als vrijheid zien misschien?”

Vrijheid voor ons allen kan alleen maar doordat we regels hebben. 

Anders zou in onze samenleving letterlijk het recht van de sterkste gelden… 

Maar niet alleen de polarisatie in de samenleving zorgt voor druk op de strafrechtketen, 

ook de enorme voorraden aan zaken, bijbehorende lange wachttijden en het afkalvende vertrouwen in de overheid zorgen voor het gevoel dat het beter moet. Dat is geen eenvoudige opgave.

U bent hier allen op uitnodiging van één van die actoren in de strafrechtketen, namelijk het College van procureurs- generaal, dat die eerder genoemde prioriteitenagenda presenteerde. 

Het hele programma van vanmiddag ziet er als volgt uit:

We beginnen met Rinus Otte, voorzitter van het College van procureurs-generaal, die vertelt over hoe dit College het OM wil verzakelijken door het vooral eenvoudig te houden en het OM meer als een Rechtsbedrijf in te richten.

Daarna zal John van den Heuvel met zijn journalistieke blik reflecteren op het OM in de media. Voor zowel Rinus als John geldt, dat er ook ruimte is voor vragen naderhand.

Hierna staan we stil bij wat kunstmatige intelligentie ons kan brengen als het gaat om verdere vereenvoudiging in het juridisch domein, bijvoorbeeld op het gebied van het kennismanagement.

Na de pauze gaan we graag met u in gesprek over datgene wat voor de pauze is gezegd. Er zijn verschillende stellingen waarop u kunt reageren. Er is 45 minuten voor dit onderdeel en u bent echt aan zet om uw mening te delen.